Zoek op de website

De Groninger Smalfilmers (GSF)

De belangrijkste filmgroep in Groningen van 1933 tot 1969

Deze amateurfilmclub is opgericht in 1933 als afdeling Groningen van de Nederlandse Smalfilmliga (NSL). Initiator en eerste voorzitter is C. van der Mei, met als technisch adviseur J. Thie. Al in het eerste jaar telde de vereniging 20 leden.

Doel GSF

still uit AV0486, bijeenkomst GSF still uit AV0486, bijeenkomst GSF

Doel was als amateurs (amateur in de zin van filmen voor de kunst en niet voor de broodwinning) al experimenterend te werken in de geest van avant-garde-film. De GSF kende haar bloeitijd vanaf de jaren dertig tot het midden van de jaren zestig. Waarbij het kunstzinnige ideaal vooral een zaak bleef van enkele bestuursleden.

Er werd maandelijks een filmvertoning gehouden, behalve in de zomermaanden. Op deze vertoningen konden leden hun films laten zien, men verzocht de leden minstens eens per jaar een film in te brengen. Niet iedereen gaf daaraan gehoor, de meest vertoonde films kwamen vaak van dezelfde filmers, zo'n 10 tot 15 mensen.

Voor de amateurs was het leren van filmtechnieken een belangrijk onderdeel van het lidmaatschap van de club. Er werden werkavonden georganiseerd waarop men filmtechnische onderwerpen als het maken van titels, gebruik van lenzen, geluidsillustratie etc. besprak en demonstreerde.

Ook de esthetiek van films werd aan de hand van meegebrachte films besproken. In het begin kon men ook materiaal huren, maar over het algemeen hadden de leden hun eigen instrumentarium voor filmopnamen en vertoning.

WO 2

still uit AV4144,  'De zee en het land' van D. Hendriks still uit AV4144, 'De zee en het land' van D. Hendriks

In de oorlog goldt een filmverbod betreffende militaire objecten, men mocht ook geen geladen camera's in het openbaar vervoer bij zich hebben. De landelijke Liga werd Duits georiënteerd, overgenomen door NSB-leden uit Den Haag, met als gevolg dat de leden van de Groningse afdeling tussen 1940 en 1945 nog nauwelijks samen kwamen. In 1946 ging de afdeling verder als zelfstandige vereniging.

Na de oorlog werd de club gedomineerd door Dries Hendriks (1920-2012), het naoorlogse bestuurslid en later voorzitter. Hij zorgde er voor dat de GSF zich aansloot bij het nieuw opgerichte Nederlandse organisatie van Amateurfilmclubs (NOVA), om de Groninger filmers vergelijkingsmogelijkheden te bieden. Hij vond dat de GSF te regionaal en geïsoleerd bezig waren.

Hendriks blonk uit in het maken van animatiefilms zoals 'De Zee en het Land' (1956). Hij stond daarnaast aan de wieg van een aantal filmclubs in het noorden, zoals in Leeuwarden, Winschoten, Hoogeveen en Meppel. Andere belangrijke leden waren: Paul Moolenaar, die vooral familiespeelfilms maakte en Chris Tiddens, de grote documentaire filmer van het Groningen rond de oorlog. Vooral voor de oorlog was de Joodse filmer M. Levie zeer actief, hij filmde veel buiten Groningen o.a. enkele feestelijke gelegenheden van het Koninklijk huis op 16mm in kleur.

In de jaren '60 begon het verval, er ontstond een kloof tussen de oude garde en de nieuwere generatie en de opkomst van Super8 als nieuw, gemakkelijk te gebruiken formaat ('zelfs uw vrouw kan filmen') zou er ook voor zorgen dat er minder behoefte was aan het delen van kennis. De club bleef bestaan maar zou niet meer zo belangrijk zijn als daarvoor. Er was wel een opleving rond 1976, toen had de GSF zelfs een meerdaags filmfestival in Cultuurcentrum De Oosterpoort, waar goed over bericht werd in het Nieuwsblad van het Noorden. Met de opkomst van de vele videoformaten verdween echter langzaam het oude ambacht zoals dat werd beoefend door de leden van de GSF.

Literatuur

Filmografie