Zoek op de website

Sportel

Liefdevolle familiefilmer

Jan Sportel (1911 - 1944)

Een grote passie van Jan Sportel was filmen. Van Chris Tiddens – een van de belangrijkste Groninger documentairefilmers rond de Tweede Wereldoorlog – leerde hij het vak. De veranderende jaargetijden, zijn jonge gezinnetje in de Van Hamelstraat, het vakantiehuis op Schiermonnikoog, fraaie beelden van de meikermis in de binnenstad: het zijn maar enkele situaties uit het dagelijks leven die Sportel vastlegde op de gevoelige plaat.
Een enkele keer is ook Jan Sportel zelf prominent in beeld, met de familiepapegaai op zijn schouder.

Jan Sportel was een man met vele talenten. Afkomstig uit een opticienfamilie, volgde hij onderwijs aan de gemeentelijke HBS in Groningen en speelde als drummer in de schoolband. Hij studeerde af in 1932 en ontving drie jaar later zijn akte van bekwaamheid als hoofdonderwijzer. In 1938 kreeg hij een vaste aanstelling op de Scheepstraschool. Daarnaast was hij bevoegd apothekersassistent sinds 1931 en mocht zich in 1943 ook gediplomeerd docent handenarbeid noemen. Hij speelde hij graag tennis.

Held in het verzet

De films van Sportel laten een onbezorgde tijd zien. Sportel schoot de laatste beelden tijdens het bezoek van Sinterklaas aan de Scheepstraschool in de winter van 1942. Na die periode kwam hij via collega-onderwijzer en Knokploeg-leider Jelte Zuiderhoek in het verzet. Sportels vader had wapens uit de Eerste Wereldoorlog in zijn bezit. Jan Sportel leverde ze aan het verzet.

Op 13 november 1944 kwam de SD Jan Sportel thuis aan de Van Hamelstraat 21b ophalen, na verraad. Om te voorkomen dat Sportel door zou slaan bij de beruchte verhoren op het Scholtenhuis en dat hij zijn vader en andere verzetsmensen zou verraden, pleegde hij zelfmoord op 14 november in het Huis van Bewaring aan de Hereweg.

Een grote bronzen plaquette in de hal van de PABO Hanzehogeschool aan het Zernikeplein herinnert aan zeven onderwijzers die door oorlogshandelingen omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Jan Sportel is een van hen.

Bronnen: Henk Duns en Bettie Jongejan